از جاسوسافزار «پردیتور» تا قراردادهای تسلیحاتی و مسیرهای نظامی، آتن در زمانی سرنوشت خود را به تلآویو گره زده که نظم آمریکا–اسرائیل در غرب آسیا با چالشهای جدی روبهرو است.
جت خصوصی که بین سالهای ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۳ از فرودگاه آتن پرواز میکرد، متعلق به شرکت اسرائیلی اینتلکسا بود؛ شرکتی فعال در حوزه جاسوسافزار که از قبرس و یونان فعالیت میکرد و محصولی به نام «پردیتور» را به چندین رژیم غیردموکراتیک از جمله عربستان سعودی، قطر، ماداگاسکار، اوکراین و نیروهای پشتیبانی سریع سودان عرضه کرده بود.
گمان میرود دولت یونان نیز از مشتریان این شرکت بوده باشد. اما احتمال میرود این نرمافزار، بدون اطلاع آتن، اطلاعات گستردهای درباره نخبگان سیاسی یونان در اختیار اسرائیل قرار داده باشد؛ اطلاعاتی که میتواند بر مسیر روابط دو کشور تأثیرگذار باشد.
۱۰۵ شخصیتی که هدف این جاسوسافزار قرار گرفتند، از میان نخبگان سیاسی، اقتصادی و نظامی یونان بودند. کیریاکوس میتسوتاکیس، نخستوزیر یونان، همواره هرگونه دخالت دولت در خرید این نرمافزار را رد کرده، با وجود اینکه اینتلکسا محصولاتش را فقط به دولتها میفروشد و برخی کارکنان آن در تأسیسات اطلاعاتی یونان فعالیت داشتند.
هیچ تحقیق عمومی درباره وجود «در پشتی» در این نرمافزار انجام نشد—در پشتیای که میتوانست به طرف ثالث دسترسی به اطلاعات حساس بدهد. این رسوایی در زمانی رخ داد که روابط یونان و اسرائیل بیش از هر زمان دیگری در حال تعمیق بود.
در ۶ آوریل ۲۰۲۶، یونان قراردادی به ارزش ۶۵۰ میلیون یورو با اسرائیل امضا کرد که شامل خرید ۳۶ سامانه راکتانداز، موشکهای هدایتشونده دقیق با برد ۳۰۰ کیلومتر، مهمات سرگردان و یک بسته پشتیبانی ۱۰ ساله از شرکت «البیت سیستمز» بود.
در مارس، یک ناوچه مدرن یونانی که بهتازگی از فرانسه تحویل گرفته شده بود، در حمایت از کارزار آمریکا–اسرائیل علیه ایران به کار گرفته شد؛ آن هم پس از حمله یک پهپاد منتسب به ایران به پایگاههای بریتانیا در قبرس—هرچند لندن تأیید کرد این پهپاد از خاک ایران پرتاب نشده بود.
کریدور نظامی آتلانتیکی در مدیترانه
گزارشها حاکی از آن است که یونان، اسرائیل و قبرس در حال شکلدهی به یک نیروی واکنش سریع در شرق مدیترانه هستند؛ هرچند این موضوع رسماً تکذیب شده، اما توافقهای دفاعی و افزایش رزمایشهای مشترک در سال ۲۰۲۶ نشاندهنده تعمیق همکاری است.
ترکیه این روند را شکلگیری یک محور ضدترکیه میداند. در مقابل، آتن تأکید دارد هدف این ائتلاف حفاظت از خطوط کشتیرانی، زیرساختهای انرژی و کابلهای زیردریایی است.
این همکاری در قالب ائتلاف «۳+۱» با حمایت آمریکا نهادینه شده و از طریق قوانین متعدد واشنگتن در حوزه دفاع و انرژی پشتیبانی میشود. هدف آن نیز تأمین امنیت پروژههایی مانند کریدور اقتصادی هند–خاورمیانه–اروپا و توافقات ابراهیم عنوان شده است.
از نظر ژئوپلیتیکی، این ساختار به ایجاد یک مسیر پیوسته میان دو جبهه درگیری—اوکراین و غرب آسیا—کمک میکند و یونان را به یک گره کلیدی در شبکه نظامی آمریکا تبدیل میسازد.
پیوندی پرهزینه و پرمخاطره
روابط یونان و اسرائیل اگرچه از دههها پیش وجود داشته، اما از دهه ۲۰۱۰ بهطور جدی تقویت شد؛ دورهای که همزمان با بحران اقتصادی یونان و تحولات منطقهای بود. برخی تحلیلگران معتقدند این نزدیکی تا حدی تحت فشار آمریکا و در چارچوب ملاحظات ژئوپلیتیکی شکل گرفته است.
در سالهای اخیر، همکاریهای نظامی و اقتصادی دو طرف گسترش یافته؛ از استقرار نیروها و تجهیزات تا سرمایهگذاری شرکتهای دفاعی اسرائیلی در یونان. آتن همچنین در حال مذاکره برای خرید سامانه دفاع هوایی چندلایهای به ارزش حدود ۳ میلیارد یورو است.
در همین حال، ناوگان بزرگ کشتیرانی یونان نیز در انتقال انرژی و تجهیزات نقش داشته و برخی گزارشها از مشارکت آن در پشتیبانی لجستیکی اسرائیل حکایت دارند.
با این حال، این چرخش سیاسی در داخل یونان چندان محبوب نبوده و همزمان با افزایش اعتراضات طرفدار فلسطین، نگرانیهایی درباره پیامدهای آن مطرح شده است. اقتصاد شکننده یونان، وابستگی شدید به مسیرهای انرژی مانند تنگه هرمز، و احتمال تبعات امنیتی در صورت گسترش درگیریها، از جمله این نگرانیهاست.
در شرایطی که جایگاه آمریکا و اسرائیل در منطقه با چالش مواجه شده، برخی تحلیلگران هشدار میدهند که یونان ممکن است در یک ائتلاف پرهزینه، پرریسک و دشوار برای خروج گرفتار شود—ائتلافی که نهتنها هزینههای اقتصادی و امنیتی دارد، بلکه میتواند موقعیت دیپلماتیک آتن را در نظم در حال تغییر جهانی تضعیف کند.
نظر شما